Banner

Time Bandits

8.0
Dennis Van Dessel - 06 september 2007




Terry Gilliam werd echt volwassen als onafhankelijke regisseur toen hij in 1981 'Time Bandits' maakte. Zijn enige soloproject hiervoor, 'Jabberwocky', stond nog sterk in de schaduw van zijn werk met Monty Python (in die mate zelfs dat de prent tot op heden vaak onterecht wordt aanzien voor een Pythonfilm). In 'Time Bandits' daarentegen, begon de bevlogen, obsessieve, soms uitputtende, soms geniale regisseur waar Gilliam zich tot zou ontwikkelen, duidelijk naar voren te komen. Een paar van zijn vaste stokpaardjes zijn al aanwezig: een fascinatie met de kindertijd, en een eigenzinnige blik op de relatie tussen dromen en werkelijkheid. De regisseur zelf beweert dat hij 'Time Bandits' maakte in afwachting van 'Brazil', omdat het zo moeilijk was om daar geld voor te vinden, maar het resultaat lijkt allesbehalve op een betekenisloze vingeroefening. Integendeel, de persoonlijkheid van de filmmakers valt in elke seconde terug te vinden.

De plot draait rond de elfjarige Kevin (Craig Warnock), een jongen die niet echt lijkt te passen in zijn gezin. Terwijl zijn ouders continu naar televisie kijken en bezeten zijn door hun bezittingen (de vraag wie nu de beste blender van de buurt heeft, is schijnbaar van levensbelang), leest hij over helden van vroeger en fantaseert hij een leven bij elkaar dat veel spannender is dan de banaliteit van thuis. Op een avond komen zijn wildste dromen uit: een bende dwergen komt plotseling uit de kast in zijn slaapkamer gelopen. Zij zijn de time bandits: vroegere hulpjes van God himself, die een kaart in handen hebben gekregen waarop gaten in de tijd afgebeeld staan. De dwergen gebruiken de kaart nu om van het éne tijdvak naar het andere te spurten, waar ze dan zoveel stelen als ze kunnen. Willen of niet, wordt Kevin door heen meegetroond op hun rooftochten. Ze ontmoeten Napoleon, Robin Hood en Agamemnon, vooraleer ze terecht komen in een ultieme confrontatie tussen God en de duivel.

In wezen is 'Time Bandits' dus gebaseerd op een heel simpele, maar daarom niet minder briljante pitch: het gegeven van de gaten in de tijd staat de hoofdpersonages toe om willekeurig in tijd en ruimte te manoeuvreren. En dat geeft de scenaristen (Michael Palin schreef de film samen met Gilliam) de kans om à la carte te kiezen uit historische periodes en zelfs mythologische figuren die tot hun verbeelding spraken. Ze waren door niets gebonden, en die vrijheid is voelbaar. Gilliam en Palin amuseren zich merkbaar door van Napoleon (een schitterende Ian Holm) een gefrustreerd klein opdondertje te maken (I want to see little things hitting each other!) en van Robin Hood een grensverleggend fatterige blaaskaak (jolly, jolly good!). Later in de film zien we zelfs een kleinzerige oger die bemoederd wordt door zijn echtgenote en woont in een schip waar geassorteerde lichaamsdelen aan touwtjes aan het plafond hangen. Waarom ook niet? De premisse van 'Time Bandits' laat al die verschillende dingen toe, zonder dat het geforceerd of over de top gaat lijken. Een teken dat het een verdomd goeie premisse is.

Maar de uitwerking daarvan werkt ook op een dieper niveau dan enkel dat van de pure fun. Eén van de basisconflicten in de film is die tussen de wereld van Kevin en de wereld die zijn ouders bewonen. Zijn ouders zijn de ultieme consumenten, die hun status in de wereld afmeten aan de spulletjes die ze in huis hebben. Hun zetels zijn in plastic gewikkeld, opdat ze toch maar niet zouden verslijten, en de conversaties die ze voeren gaan altijd over de (meestal elektrische) toestellen die ze zelf hebben of die de buren hebben staan. Het belangrijkste is niet dat die technologie gebruikt wordt om op de één of andere manier het leven te verrijken of te vereenvoudigen - het gebruik ervan is het minste van hun zorgen, zo lang ze het maar hébben. Kevin daarentegen is een romantische ziel, die droomt van helden op paarden, van grootse avonturen. Naïef, misschien, maar het is in ieder geval waardevoller dan de oppervlakkigheid van zijn ouders. 'Time Bandits' werd gemaakt door een Terry Gilliam die nog optimistisch genoeg was om te geloven dat de romantische zielen soms kunnen winnen, en het einde is er dan ook naar.

Dat conflict wordt ook erg beïnvloed door de tijd waarin 'Time Bandits' verscheen. Margaret Thatcher was enkele jaren eerder aan de macht gekomen, en Engeland maakte een ruk naar rechts mee. Als reactie op de economische malaise in Groot-Brittannië van vóór de verkiezing van Thatcher ontstond er een ongebreideld kapitalisme, en een scherpe tegenstelling tussen een wij-groep (mensen die financieel sterk stonden en waarde hechtten aan bezit) en een zij-groep (alle anderen: lower class-mensen, buitenlanders...). Je werd gedefinieerd door wat je had, door je plek op de economische ladder, en 'Time Bandits' is gedeeltelijk Gilliams reactie tegen die manier van denken. Het is ook geen toeval dat de duivel (gespeeld door David Warner) het universum wil veroveren op God, enkel om er een hoogtechnologische hel van te maken. God creëert het universum, zegt hij, en wat maakt hij? Konijntjes. Ik zou zijn begonnen met lasers, vanaf de eerste dag! De hel is een plek waar geen plaats is voor fantasie of leven, maar enkel voor dingen, machines, spulletjes die gebruikt worden om te definiëren wie je bent en waar je staat.

Daarmee klinkt de film waarschijnlijk weer serieuzer dan hij eigenlijk is, want op een eerste niveau is en blijft 'Time Bandits' natuurlijk gewoon een bijzonder geestige jeugdfilm. De situaties zijn vaak heerlijk in scène gezet (Michael Palin en Shelley Duvall als zeemzoeterige geliefden, geweldig!) en de wisselwerking tussen Kevin en de time bandits (kleine kereltjes maar ook gewoon enorme eikels) levert een krachtige motor voor de hele film. Gilliam heeft hier waarschijnlijk de eerste en enige film gemaakt waarin dwergen worden opgevoerd als volwaardige personages, die niet volledig bepaald worden door hun lengte - oké, ze zijn klein, maar ze zijn allesbehalve sympathiek. Het gekibbel tussen hen en Kevin levert een paar van de leukste momenten in de film.

De special effects zijn (wellicht onvermijdelijk) verouderd naar de huidige standaards, en de finale sleept ontegensprekelijk te lang aan - een dikke twintig minuten, dat is er een beetje over, ook al strijd je dan tegen Satan. Maar dat doet niets af aan de intelligente, grappige en verfrissende jeugdfilm die 'Time Bandits' nog steeds is.

E-mailadres Afdrukken
 
Time Bandits
UK / 1981
Regie: Terry Gilliam
Scenario: Terry Gilliam; Michael Palin
Met: Craig Warnock; David Rappaport; Kenny Baker; David Warner; Michael Palin
Duur: 110 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST