Banner

Trois Couleurs

Rouge

9.0
Dennis Van Dessel - 07 december 2007




Als Kieslowski's 'Trois Couleurs'-trilogie al om geen enkele andere reden uniek is, dan is hij het wel omdat alle drie de delen zo verschillend zijn. Alle drie hebben ze een ander genre, een andere stijl en een andere thematiek, maar toch horen ze samen, met elkaar verbonden door soms flinterdunne draadjes. 'Rouge', het sluitstuk van de trilogie én van Kieslowski's carrière, is zonder meer de meest ambitieuze en complexe film uit het 'Trois Couleurs'-project. Na het relatief rechtlijnige drama dat 'Bleu' was en de zwarte komedie 'Blanc', krijgen we nu een moeilijk te plaatsen verhaal waarin de regisseur - nog steeds niet vrij van een verwrongen gevoel voor humor - zich vragen stelt over het verleden, en of je fouten uit het verleden nog kunt goedmaken, als je maar genoeg invloed uitoefent op het hier en nu. Zware kost, ja, maar eens de puzzelstukjes van het soms verwarrende verhaal in elkaar vallen, blijkt het ook het meest bevredigende te zijn van de hele trilogie.

Irène Jacob speelt Valentine, een studente die stilaan behoorlijk succesvol begint te worden als model. Op een avond rijdt ze een hond aan - de eigenaar blijkt een oude rechter te zijn (Jean-Louis Trintignant), die het niet eens genoeg kan schelen om het beest zelf terug in huis te nemen. 'Moeten we er niet mee naar de dierenarts?,' vraagt Valentine, en de rechter antwoordt: 'Doe ermee wat je wilt, ze is nu jouw hond.'

De rechter blijkt op nog meer manieren een vreemde figuur te zijn: hij maakt er een gewoonte van om de telefoons van zijn buren af te tappen. Valentine is gechoqueerd wanneer ze dat te weten komt, maar ze geeft hem niet aan - op de een of andere manier is ze gefascineerd door deze eenzame man, die zich nooit verontschuldigt voor wat hij doet en geen enkele behoefte lijkt te voelen om zijn kluizenaarschap op te geven. 'Ik heb jarenlang over de mensen geoordeeld,' legt hij uit. 'Nu besef ik pas hoe ijdel dat was; want had ik in hun situatie zelf soms niet kunnen moorden of stelen?' Nu blijft hij de levens van de mensen om zich heen bespioneren, maar oordelen doet hij niet meer.

Parallel daaraan volgen we de belevenissen van Auguste, een student rechten die een relatie heeft met een buurmeisje van de rechter. Aanvankelijk is het niet helemaal duidelijk wat zijn verhaal met dat van Valentine en de rechter te maken heeft, maar naarmate de film verdergaat, wordt duidelijk dat het verleden zich aan het herhalen is. Toeval of niet, maar de situatie waar Auguste zich nu in bevindt, is quasi identiek aan iets wat de rechter vele jaren geleden heeft meegemaakt. Maar misschien loopt het ditmaal anders af.

Da's een vrij lange samenvatting, maar één van de manieren waarop 'Rouge' zich onderscheidt van zijn twee voorgangers, is dan ook de complexiteit van de plot. 'Bleu' en 'Blanc' waren allebei vrij rechtlijnige verhalen, waarin één of twee hoofdpersonages de gevolgen moesten dragen van een enkele centrale gebeurtenis - de dood van hun gezinsleden of een bittere echtscheiding. In 'Rouge' lijkt Kieslowski - omdat het toch de laatste was - de lat veel hoger gelegd te hebben. Tijdens het eerste half uur is het niet duidelijk waar de film naartoe wil gaan - we zien Valentine telefoneren met haar vriendje in Engeland, en vlak daarna cut Kieslowski naar Auguste die zelf z'n telefoon neerlegt. Heel even zijn we als publiek in de war: is dit dan haar vriendje? Heeft hij gelogen en zit hij eigenlijk nog steeds thuis terwijl hij Valentine wijsmaakt dat hij in Groot-Brittannië zit? Maar al snel wordt duidelijk dat dat spoor doodloopt en dat we te maken hebben met twee verschillende plotlijnen, die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben. Kieslowski speelt met zijn publiek, hij blijft parallellen trekken tussen het leven van Auguste en dat van de rechter, zonder dat hij ons een rechtstreeks verband geeft tussen de twee. Pas aan het einde wordt de link duidelijk en blijkt hoe zorgvuldig Kieslowski's script wel in elkaar zat. En het is pas als je een tweede keer kijkt, dat je opmerkt hoe diep zijn verhaal wel snijdt.

Een sleutel tot de film ligt in de betekenis van het personage van de rechter, die vanaf zijn eerste verschijning een bizarre figuur is. Wanneer Valentine met de aangereden hond bij hem komt aangereden, staat zijn deur open en hij reageert niet verrast op haar aanwezigheid - alsof hij haar verwachtte. Later luistert hij een gesprek af tussen Auguste en zijn vriendin. Ze spreken af dat ze een muntstuk zullen opwerpen: bij munt gaan ze bowlen, bij kruis blijven ze thuis om te studeren. De rechter gooit een frank op - munt. En verdomd, Auguste gooit ook munt. Maar de sterkste hint dat de rechter misschien niet is wie of wat hij lijkt te zijn, komt aan het einde. Hij belt naar de weerdienst om te checken hoe het weer boven het kanaal er uitziet. 'Helder weer, stralende zon,' klinkt het. Maar in de praktijk barst er een verschrikkelijke storm los. Toeval, of is er meer aan de gang?

Mensen hebben 'Rouge' al op verschillende manieren geïnterpreteerd, inclusief een denkpiste die zegt dat de rechter eigenlijk God is. Een verleidelijke gedachte, omdat het automatisch alles wat er in de film gebeurt netjes verklaard (da's dan het voordeel van een God, die kàn namelijk alles), maar dat gaat wel voorbij aan het feit dat de hele 'Couleurs'-trilogie bij uitstek over mensen gaat. Over liberté, égalité en fraternité onder mensen. Ik denk eerder dat de rechter iemand is zoals zovelen van ons, die aan het einde van zijn leven tot de conclusie komt dat hij cruciale fouten heeft gemaakt. Alleen heeft hij nu de kans om die fouten goed te maken, door het leven van Auguste te manipuleren - hij maakt van Auguste een jongere versie van zichzelf, een versie die wél het meisje krijgt. Hoe doet hij dat manipuleren? Wel, er is zeker een metafysische dimensie aan de film en als je in het realisme blijft steken, kun je absoluut niet alles verklaren. Maar als je de rechter dan toch een andere naam wilt geven, zou ik niet kiezen voor God. Misschien eerder voor de auteur van het verhaal. Of Krzysztof Kieslowski, de man die alles ziet, alles hoort en uiteindelijk over alles beschikt.

Inhoudelijk is 'Rouge' de rijkste film van de drie, hoewel 'Bleu', juist door zijn grotere eenvoud, wel meer emotioneel weet te raken. Irène Jacob doet het uitstekend als Valentine, een vrouw van wie je gewoon rustig wordt door ernaar te kijken, en Trintignant weet zijn personage enerzijds wel een gevoel van mysterie mee te geven, terwijl hij hem toch met z'n twee voeten op de grond houdt. Een fameuze klus. Dat geheel wordt dan nog vorm gegeven in de gebruikelijke rijke kleuren van cameraman Piotr Sobocinski, die hier alweer speelt met het contrast tussen licht en donker en de kleur rood op gezette tijden door het verhaal laat prikken.

Aan het einde van 'Rouge' komen de hoofdpersonages uit alle drie de films samen voor een krachtige eindnoot van de filmsymfonie die Kieslowski hier heeft gecreëerd. Alle dominosteentjes zijn omgevallen en eindelijk zien we het volledige plaatje dat de regisseur voor ons wou tekenen. 't Is een prachtig zicht.

E-mailadres Afdrukken
 
Trois Couleurs
Frankrijk / 1994
Regie: Krzysztof Kieslowski
Scenario: Krzysztof Piesiewicz; Krzysztof Kieslowski
Met: Irène Jacob; Jean-Louis Trintignant; Jean-Pierre Lorit; Frédérique Feder
Duur: 96 min.



Advertentie
Banner
Advertentie

TEST