Banner

You the Living

7.0
Barbara Van Ransbeeck - 21 november 2007





95 min. / Zweden/ 2007

Een man spoelt zijn cassetterecorder terug en drukt daarna op de playknop. We horen fanfaremuziek en de man begint op zijn grote trom de baslijn mee te slaan... Heel af en toe zijn ze daar: films waarvan je bij god niet weet wat je ermee moet aanvangen of wat je ervan moet denken. De Zweedse film 'You the Living' ('Du Levande') van Roy Andersson is de vreemdste prent die in lange tijd mijn gezichtsveld gepasseerd is. In geen enkele categorie onder te brengen, in niet genoeg woorden te vatten en niet veel houvast om aan te klampen. Dan is meditatie de enige oplossing om een recensie te kunnen schrijven. Nu, na een namiddag snoezelen, een weekend platte rust en afzondering in een ijzingwekkend stil 'In Memoria Di Me'-klooster, ben ik er uiteindelijk uit geraakt: I loved it!

Het minste wat je van 'You the Living' kan zeggen, is dat hij eigenwijs is. Er is geen plot. Er zijn geen centrale hoofdpersonages. De camera beweegt nooit. We zien een vijftigtal taferelen passeren, steeds vanuit een vast camerastandpunt en zonder een enkele close-up of een millimeter op te schuiven. Als bij een viewmaster wisselen we van plaatjes, statische vignettes die tot leven komen in het rechthoekige kadertje. Een mollige, marginale vrouw zit op een bank en begint een klaagzang af te steken dat niemand haar begrijpt. Een oud ventje sleept zijn hond over de grond achter zich aan. Een schooljuffrouw barst voor haar kinderen in tranen uit, omdat haar man haar een slet heeft genoemd. Een meisje met paarse laarsjes aan schreeuwt haar onbeantwoorde liefde uit voor haar Tokio Hotel look-a-like van een punkrockgitarist.

Op het eerste zicht lijkt het nonsens, een collage van willekeurige personages die helemaal los staan van elkaar, maar met een beetje verbeelding (en een zeer oplettende geest mag ook) kan je de personages aan elkaar koppelen: man aan vrouw, buur aan buur, de leden van de brassband aan elkaar. De klant van de kapper, die naar een vergadering moet, waar een collega sterft op wiens begrafenis... Je zou er één lange woordketting mee kunnen vormen. De personages zitten in elkaars leven vervlochten, of ze het nu willen of niet. We zien hen in hun dagelijks bestaan, in banale gebeurtenissen, in 'In de Gloria'-gênante betrapmomenten, in emotionele knelpunten,...

Uit alle miniverhaaltjes valt eenzelfde gemoed te destilleren: eenzaamheid, verwachtingen die niet vervuld zijn/worden, misschien zelfs hier en daar een echo van wanhoop. De personages zijn omringd door anderen, maar slagen er niet echt in om degelijk met elkaar te communiceren. De leden van de brassband kunnen thuis maar op weinig steun rekenen (lees: slaande deuren). De psychiater doet zijn verhaal over zijn financiële miserie, terwijl zijn vrouw bovenop hem aan het klaarkomen is. Er wordt gesproken met elkaar, zonder te luisteren en geluisterd zonder te begrijpen. De steeds terugkerende muziek en zang klinkt als troost in hun bestaan; het is hun enige manier om hun gevoelens écht te kunnen verwoorden.

Regisseur Roy Andersson heeft lak aan alle conventionele verteltechnieken. Hij brengt zijn film in beeld zonder enige schroom, toont mensen hoe ze zijn: in al hun lelijkheid, in al hun eenzaamheid. Dit in de ziekelijk vale groenblauwe, vuilwitte teint van de troosteloze decors, die trouwens allemaal, ook de buitenscènes, in de studio zijn nagebouwd, wat de uniformiteit van alle scènes danig verhoogt en de film van een algehele bevreemdende sfeer voorziet. Een sfeer die schippert tussen deprimerend als een uitpuilend buskotje bij gutsend hondenweer en voorzichtig optimisme, naar de leuze "tomorrow is another day" (maar deze dag heb je wel lekker verpest). De film neigt zelfs naar een apocalyptische sfeer in zijn tragische en geschifte finale (die verrassend in beeld is gebracht).

De grens tussen grappig en zielig is soms filterdun, je weet soms niet of je nu moet lachen of huilen. Is dit de mens? Is dit hem nu echt? Maken we daar nu zo'n spel rond? De personages zijn mensen die ademhalen en leven, maar niet echt ten volle. Vooral de oudere personen zien er in hun soms dodelijk witte make-up vaak griezelig bleek uit, met maar een piepklein zuchtje leven meer in. De mollige, marginale vrouw vat het goed samen: met alle miserie in deze wereld, hoe kunnen we dan in godsnaam niet naar de fles grijpen?

Andersson heeft in 'You the Living' een eigen realiteit ontwikkeld die pikzwart van humor is, maar die toch ook niet zo ver van ons bed staat. Hij belicht op een nuchtere manier het leven van de mens. De situaties zijn niet zozeer absurd, want ze tonen mensen in al hun menselijkheid, met hun gebreken en stomme stoten het eerst. De humor komt eerder uit de confrontatie met onszelf: ja, zo'n dingen doen wij als mensen nu eenmaal. We blijven nu eenmaal voortploeteren, totdat de bom valt. Het is allemaal niet ontzettend vergezocht, het zijn weergaven van herkenbare situaties, die door de sobere en uniforme manier van vertellen erg krachtig en karaktervol tot uiting komen. Humor als de beste manier om met verdriet en miserie om te gaan.

In twee scènes ontstijgt Andersson 'zijn' dubieuze realiteit en zet hij de stap naar de fantasie. Twee personages richten zich tot de kijker en vertellen hun droom: respectievelijk een nachtmerrie en een wensdroom. Een man krijgt de elektrische stoel omdat hij de truc met het servies (je trekt het tafellaken er vanonder zonder iets te breken) op een rijkelijk gedekte tafel doet mislukken. Het meisje met de paarse laarsjes vertelt dan weer over haar knusse huwelijksleven met haar hermafrodieten rockster, waarna hun huis als een trein begint te rijden. Deze scènes zijn door hun verbeelding het gemakkelijkst om in mee om te gaan, maar verstoren absoluut de drogere trend van de film niet. Meer nog, de scène in het rijdende huis is misschien wel één van mooiste scènes van dit jaar.

Wie zijn vorige film 'Songs from the Second Floor' zag, weet min of meer wat hij mag verwachten van Andersson. Iets dat je nergens anders krijgt: de mens onder een ironische stolp gevangen in perfect georchestreerde tafereeltjes. Een heel persoonlijke filmervaring, waarbij iedereen waarschijnlijk op andere dingen let en naderhand zich andere dingen zal herinneren. Op het eerste gezicht eenvoudig en banaal, op het tweede gezicht geniaal en bloedmooi. Lelijkheid op zijn schoonst! Benieuwd wat ze op de Oscars van deze Zweedse inzending zullen zeggen...

E-mailadres Afdrukken
 
You the Living
Regie: Roy Andersson
Scenario: Roy Andersson
Met: Fred Andersen; Björn Englund; Robert Grundström; Elisabeth Helander; Lars Hemingstam

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST