Banner

Een eeuw Kirk Douglas (2): Ace in the Hole

9.0
Peter De Backer - 25 oktober 2016
Op 9 december wordt Hollywoodlegende Kirk Douglas 100 jaar oud en dat vieren we door elke week een van zijn bekendste films nog eens onder de loep te nemen. Deze week: de weinig bekende, maar fantastische Billy Wilder-klassieker Ace in the Hole

alt

De legendarisch tegendraadse Billy Wilder heeft altijd verkondigd dat hij films tégen zijn gevoel in maakte. Wanneer hij zich slecht voelde, dan had hij zin in een komedie. Wanneer hij vrolijk was, dan draaide hij liever het soort harde films die hem het label 'The Great Cynic' opleverde. Als dat waar is, dan moet de naar Hollywood uitgeweken Oostenrijks-Duitse regisseur zowat de gelukkigste mens ter wereld zijn geweest tijdens het maken van 'Ace in the Hole', de meest cynische film uit zijn oeuvre. En dat wil al wat zeggen voor iemand die zwartgallige klassiekers als 'Double Indemnity' en 'Sunset Boulevard' op z'n naam had staan.

Een fenomenale Kirk Douglas speelt Chuck Tatum, een arrogante journalist die na een mislukte carrière in het grote New York aan de slag gaat als reporter bij een regionale krant in het kleine Albuquerque in New Mexico. Tatum heeft een scoop nodig om terug aan de top te geraken en ziet een gouden kans wanneer een zekere Leo Minosa (Richard Benedict) vast komt te zitten in een grot. Met de hulp van de corrupte sheriff en de verbitterde vrouw van Leo (Jan Sterling) creëert Tatum een ongezien mediacircus dat hem terug in de schijnwerpers brengt. En de arme sukkel die vast zit in de grot? Die kan nog wel even wachten tot het nieuws is uitgemolken.

De door merg en been bijtende mediasatire 'Ace in the Hole' mag vandaag dan wel geprezen worden als één van de beste films van Billy Wilder, zestig jaar geleden waren de reacties zo negatief dat het Wilders eerste flop uit zijn carrière zou worden. Het verhaal van een sensatiegeile journalist die een ongeluk naar zijn hand zette werd door de Amerikanen absoluut niet gepikt. "Billy Wilder zou beter gedeporteerd worden", foeterde een recensent. Nou zeg, waarom zo cynisch?

Ze hadden nochtans beter moeten weten. Wilder kwam net van 'Sunset Boulevard' en had zijn cynische kantje al eerder laten zien met 'Double Indemnity' en 'The Lost Weekend'. Het bewijst dat 'Ace in the Hole' toch net iets too close to home aanvoelde voor meneer en mevrouw America. Wilder had de Amerikaanse waarden al eerder ontmanteld (en zou dat later nog een paar keer met veel plezier overdoen), maar 'Ace in the Hole' was gewoon een te bittere pil om te slikken. Studio Paramount probeerde het tij nog te doen keren met een jolijtige naamsverandering ('The Big Carnival'), maar het mocht niet baten, 'Ace in the Hole' werd gedoemd tot een paar decennia bankzitten vooraleer zijn waarde werd ontdekt en erkend.

alt

De film mag dan bij de release als ongeloofwaardig bestempeld zijn, we zullen eens vragen aan de Chileense mijnwerkers of 'Ace in the Hole' zo overdreven ver van de realiteit zit. Billy Wilder geeft een vlammende kritiek op de tabloidcultuur, die met de jaren alleen maar actueler en relevanter is geworden. Yup, we kijken naar u, News of the World en consoorten. Wilder haalt zowel de sensatielust van de massa als het opportunisme van de media (bad news sells best!) onderuit en doet dat op een even meedogenloze als zwartkomische wijze. William Holden zei ooit 'Billy Wilder has a mind full of razor blades.' In 'Ace in the Hole' waren ze op hun scherpst geslepen.

'Ace in the Hole' was niet alleen de eerste film die Wilder zelf produceerde, het was ook de eerste keer dat hij het scenario zonder zijn vaste partner in crime Charles Brackett schreef. Er werd altijd gezegd dat Brackett de 'zachtste' en meest beschaafde van de twee was, misschien daarom dat 'Ace in the Hole' één van de meest pessimistische films van Billy Wilder is geworden. De onder de gordel gemikte dialogen vliegen je tegen honderd per uur om de oren ("I met a lot of hard-boiled eggs in my life, but you - you're twenty minutes."), terwijl de donkere ironie als een onheilspellende storm in de lucht hangt. En centraal staat Chuck Tatum, een misantroop en opportunist die pas een glimp van zijn geweten laat zien wanneer het - uiteraard - veel te laat is. 'Ace in the Hole' is de meest Wildereske films van Billy Wilder, of zoals Chuck Tatum het verwoordt: "even for Albuquerque, this is pretty Albuquerque".

Maar eigenlijk is 'Ace in the Hole' niet alleen een satire, maar ook een stiekeme film noir. Eén die zich niet afspeelt in de schaduwen van donkere steegjes in een grootstad, maar in open daglicht onder de brandende zon van New Mexico. Chuck Tatum is de cynische antiheld, Jan Sterling de medeplichtige femme fatale, Richard Benedict het slachtoffer dat erin wordt geluisd en de rest van de personages zijn toch ook vooral corrupte wezels met een egoïstische agenda. Zo loopt de sheriff rond met een ratelslang in een schoendoos (!) en zijn de ramptoeristen meer geïnteresseerd in de kermis (inclusief reuzenrad en hotdogkramen) dan in de reddingsoperatie. Enkel de hoofdredacteur van de regionale krant gaat vrijuit. Hij is de verpersoonlijking van de journalistieke integriteit: een man die tegelijk bretellen en een riem draagt, om toch maar zeker te zijn. De manier waarop Wilder speelt met de conventies van de film noir en ze integreert in een pijnlijk accurate satire, maakt 'Ace in the Hole' alleen maar rijker en scherper.

alt

Ook visueel staat 'Ace in the Hole' sterk. Wilder onderschatte maar al te vaak zijn eigen regietalent ('just tell the story!' was zijn motto), maar hij speelt subtiel met de metaforen van gevangenschap (Leo zit niet alleen vast in die grot, maar ook in de manipulaties van Tatum) en ook de massascènes ogen indrukwekkend. Let maar eens op scène waarin de ramptoeristen uit de trein springen en als mieren naar de kermis lopen. David Lean is er niks tegen. En dan is er nog die iconische eindshot waar regisseur Spike Lee zo dol op was dat hij 'm, als hommage, gebruikte in 'Malcolm X'.

Het nagelharde 'Ace in the Hole' is het vergeten meesterwerk van Billy Wilder. Een profetische mediasatire die nu dichter bij de realiteit aansluit dan zestig jaar geleden. Een geweldig compliment voor de film, een bedroevende vaststelling voor onze maatschappij. Klinkt cynisch, maar zo zou een sardonisch grijnzende Billy Wilder het ongetwijfeld zeer graag gehad hebben.

E-mailadres Afdrukken
 
Een eeuw Kirk Douglas (2): Ace in the Hole
VS / 1951
Regie: Billy Wilder
Scenario: Billy Wilder; Lesser Samuels; Walter Newman
Met: Kirk Douglas, Jan Sterling; Robert Arthur; Porter Hall; Frank Cady
Duur: 111 min.


advertentie
Banner

TEST