Pieter Paul Rubens

Zelfportret met Isabella Brant (1609-1610)

Katelijne Beerten - 15 april 2002

Dit schilderij kennen sommige mensen onder een meer romantische naam, Het geitenloofprieeltje. De naam komt van de struik die achter de geportretteerden geschilderd is. Geitenloof verwijst sedert de Oudheid naar de allesomvattende macht van de liefde.

Dat zet meteen de toon van het schilderij. Het lijkt een portret van een man en een vrouw. Wie wat beter kijkt, ontdekt heel wat onderliggende symboliek in het schilderij. Om te beginnen is er de wijze van afbeelden: Rubens schildert zichzelf en zijn vrouw ten voeten uit en levensgroot. Aan het begin van de 17de eeuw was dit niet de gewoonte, toch niet voor mensen die niet van adel waren, zoals Rubens. Met dit sc hilderij toont Rubens dat hij zich als "werkman" (want als kunstenaar werkte je met de handen) niet minderwaardig voelde tegenover de adel. Hij vertoefde trouwens aan verschillende hoven. Rubens week overigens in meerdere werken af van de gangbare normen.

Een ander gegeven is de iunxtio dextrarum, de verbintenis van de handen: Rubens’ rechterhand en de linkerhand van zijn vrouw raken elkaar aan. Dit verwijst naar het huwelijk, de verbondenheid van man en vrouw. Dit doet dan ook vermoeden dat het een huwelijksportret is voor Rubens’ schoonvader, aangezien het in diens testament vermeld staat.

Wat ook opmerkelijk is, is de opstelling van de beide personages. Rubens zit op een bankje, maar zijn vrouw zit op de grond. Dit illustreert de humilitas, de nederigheid van de vrouw, de ondergeschikte rol van de vrouw in het huwelijk. Niet alleen in het huwelijk kreeg de vrouw een ondergeschikte plaats toebedeeld, ook in de maatschappij betekende ze weinig tot niets.

Wat de stijl betreft, sluit dit portret aan bij de meeste groepsportretten die Rubens rond 1610 schilderde. Het schilderij heeft een vrij strenge opbouw en sluit in die zin aan bij de oudere Zuid-Nederlandse portretten. Toch zijn de personages op elkaar ingespeeld, waardoor het schilderij een zekere levendigheid uitstraalt. Ook de aanwezige details, hier onder andere het handenspel en het geitenloof, geven het schilderij een diepere dimensie en vertellen ons de gangbare opvattingen over het huwelijk.

E-mailadres Afdrukken
 
Pieter Paul Rubens

Advertentie
Banner
Advertentie