Wannsee

7.5
Joris Vanden Broeck - 18 september 2018

Haus am Wannsee. Wie citytript naar Berlijn, kan er makkelijk even langs. Een fraai stukje rust, even buiten de stad. Het is er aardig toeven in het groen, met water voor een bijkomend rustgevend effect. Wannsee kan als residentieel omschreven worden. Wie af en toe in de groene rand rond Brussel toeft, kent ze wel, de imposante villa's uit de tijd waarin architectuur groots mocht zijn. Zoals nagenoeg alles is ook deze wijk in Berlijn groter. Tussen de villa's staat er eentje met een wel heel beladen geschiedenis, waar Fabrice Le Hénanff nu een imposant stripwerk aan gewijd heeft.

Op 20 januari 1942 verzamelden in dit rustieke Wannsee enkele nazi-kopstukken in Villa Marlier, Onder het goedkeurend oog van Adolf Eichmann en onder voorzitterschap van Reinhard Heydrich van de SS kwam een dozijn mannen bij elkaar om een probleem op te lossen. Na de Nürnberg-wetten uit 1935 waren de nazi's er immers in geslaagd de joden uit alle lagen van de Duitse maatschappij te verwijderen. De nazi's bleven echter met vraagstuk over: wat nu met die joden?

De zakelijkheid waarmee over het lot van miljoenen wordt beslist, alsof een begroting opgesteld wordt. Tot na de komma: kinderen uit gemengde huwelijken, hoe joods ze zijn, wie weg moet en wie na sterilisatie toch mag blijven. Maar: de beste sterilisatie is de dood, zo klinkt het. En dat, zo blijkt, is zelf in oorlogstijd niet altijd gemakkelijk. Soldaten die almaar joden moeten executeren, worden getraumatiseerd en geraken aan de drank. Wanneer je een oorlog te winnen hebt, kan je maar beter zorgen dat je troepen in allerbeste staat zijn. Bovendien zijn kogels niet goedkoop. Gelukkig is een oude kazerne van het Poolse leger, na enkele aanpassingen, perfect in staat om het Rijk dagelijks van enkele duizenden joden te verlossen. Het kamp, met een capaciteit van een miljoen gevangenen, moet helpen het jodenvraagstuk op te lossen.

Dat kamp, of wat er bijna 75 jaar na de bevrijding van overblijft, kan ook vandaag nog bezocht worden. Zeker in de zomer is Auschwitz een onwezenlijke plaats, onder de staalblauwe hemel, terwijl kerktorens aan de einder zinderen. De ruïnes van de gaskamers en enkele poelen, die nog steeds grijs zien van de as, zijn stille getuigen van het resultaat van wat in Wannsee werd beslist.

Aan oorlogsstrips en graphic novels geen gebrek, maar je aan de Holocaust wagen, blijft een moeilijke klus. Niet alleen omwille van de gevoeligheid van het onderwerp, maar evengoed omdat Art Spiegelman met Maus meer dan een kwarteeuw geleden al een standaardwerk heeft afgeleverd waar eigenlijk bitter weinig valt aan toe te voegen.

Le Hénanff blijft dan ook zorgvuldig weg van de Holocaust en zijn slachtoffers en focust volledig op de daders en dat ene moment waarop de knoop tot het plegen van een van de grootste misdaden uit de geschiedenis werd doorgehakt. De auteur kwijt zich op degelijke wijze van zijn taak. Op afstandelijke, maar toch treffende wijze brengt hij de bijzonder goed onderzochte gebeurtenissen in beeld. De tekeningen ademen een sinister karakter uit, wat helemaal in overeenstemming is met de aard van de vergadering en zijn deelnemers, zonder dat het karikaturaal lijkt. Daarmee is Wannsee een fraai stuk geschiedenisles voor wie het Derde Rijk en zijn uitwassen vandaag al te lichtzinnig benadert.

E-mailadres Afdrukken
 
Wannsee
Uitgeverij Casterman
Tekeningen: Fabrice Le Hénanff
Scenario: Fabrice Le Hénanff
www.casterman.be

Advertentie