Banner

The New Wave Of Dutch Heavy Jazz

Part 1

Guy Peters - 31 maart 2015

Als je dan toch bezig bent met verwante kabaalvormen in een land met een bescheiden scene als Nederland, dan moet niets je ervan weerhouden om de handen in elkaar te slaan en die in alle richtingen afgevuurde salvo’s te verenigen in één duidelijke frontlinie. De nieuwe beweging staat nu officieel op de kaart. The New Wave Of Dutch Heavy Jazz: it ain’t pretty, but it gets the job done.

De titel komt eigenlijk van het Nijmeegse tweemansleger Dead Neanderthals, dat de slogan (een evidente verwijzing naar een metalgenre dat vooral welig tierde tijdens de late 70s en vroege 80s) een paar jaar geleden al prominent op z’n blog plaatste. Als je bezig bent op het raakvlak van freejazz, vrije improvisatie, noise en aanverwante genres, dan loop je elkaar natuurlijk voortdurend tegen het lijf (of voor de voeten), krijg je al snel nieuwe ad hoc-projecten in de schoot geworpen, sta je samen op een podium te raggen. In de spirit van de DIY werden de krachten gebundeld en The New Wave Of Dutch Heavy Jazz presenteert de ziedende exploten van vier bands en biedt die aan voor wat kleingeld. HIER.

Eerst is het de beurt aan het trio Albatre van saxofonist Hugo Costa, drummer Philipp Ernsting en bassist Gonçalo Almeida. Vooral die laatste naam doet misschien een belletje rinkelen, omdat hij ook lid is van het Lama Trio en in deze contreien speelde met Tetterapadequ (met Daniele Martini, Giovanni Di Domenico en João Lobo), dat ook net een tweede album uit heeft. Albatre zorgt hier alleszins voor een binnenkomer van jewelste, waarin aanvankelijk vooral het monsterlijke basgeluid van Almeida opvalt. De muziek is hoekig slingerend, lijkt haast een beetje verwant aan de no wave/punkjazz-exploten van James Chance of The Lounge Lizards, maar dan in een modderheavy vorm.

De aanpak krijgt al snel een gespleten persoonlijkheid, waarbij wordt opgeschoven naar het terrein van Painkiller, met ambientachtige texturen, een schrille altsax die ingeschakeld wordt in onvervalste Zorntraditie en plots door een vlammende versnelling en opduikende kreten een stuk opschuift richting Naked City, met een forse scheut trash erin. Hysterisch, van de pot gerukt en een prima opener van deze collectieve kopstoot. Wat Cactus Truck daarna uitvoert lijkt haast ingetogen, al is dat ook maar tijdelijke schijn, want de gespierde freejazz van het Amsterdamse trio wordt met de intussen bekende bevlogenheid aan de kook gebracht.

John Dikeman, wiens profiel internationaal gezien enkel aan aandacht blijft winnen, zeker sinds de samenwerkingen met William Parker en Hamid Drake, of de combinatie van Universal Indians en Joe McPhee, toetert er op los met die halvelings vanuit de blues afgevuurde tirades, terwijl drummer Onno Govaert en snarenman Jasper Stadhouders voor een ontregelde ondergrond zorgen. “Destrudinal Economy” heeft nog wat geduld, het compacte “Cock Destruct” is, zoals de titel al laat vermoeden, nog wat dwarser, stelt het huiselijk geweld niet langer uit dan nodig.

Vreemde eend in de bijt is hier misschien Donné et Desirée, om de simpele reden dat er geen saxofonist bij zit. Gitarist/zanger Steven Vinkenoog doet het alleen met drummer Donné Brok, en … dat volstaat. Hier is de jazzinsteek een stuk kleiner en wordt sterker aangesloten bij de tradities van noise, soundscape, vrije improvisatie en drones, met ruisende cimbalen en percussief gekletter die samen met de zinderende gitaarloops en –kreten in een auditieve storm belanden die telkens leidt tot een dichtgepakte geluidsmuur vol sissend en schrapend metaalmisbruik. Rhys Chatham meets Caspar Brötzmann, met knikjes richting Richard Comte en Alan Licht. De straalmotoren doen het boeltje ei zo na opstijgen.

Dead Neanderthals, altijd goed voor een aanzet, komt als laatste aan de beurt. “Boiled Hands” is een kwartier herrie, ronduit lelijke herrie dan nog. René Aquarius’ drumwerk baadt in een lo-fi korrel, waardoor het lijkt alsof de trommels elk ogenblik in elkaar kunnen stuiken en de cimbalen bijna pijn doen aan de oren. En hij ratelt er vanouds op los met een chaotische energie waarin zijn liefde voor death metal en grindcore niet weg te stoppen valt, waardoor hij stilistisch ook belandt in de zonde tussen Repulsion en Weasel Walter, eerder dan bij een Paal Nilssen-Love of Gabriel Ferrandini. Saxman Otto Kokke voorziet hem van weerwoord met lage stoten, bronstige kreten en jammerend gehuil. Een wringend en botsend schouwspel voor de oren.

Kortom: als visitekaartje kan dit tellen. Deze bands hebben stuk voor stuk een stijl, sound en karakter waarmee je een opgemerkte entree kan maken. Verfijnd en gemanierd is het allemaal niet echt, want deze mannen spelen op deze compilatie vooral vanuit de buik en met een hongerige energie, dus liefhebbers van het verfijnde detailwerk kunnen deze kelk gerust laten passeren. Voor wie af en toe een schop onder de reet nodig heeft en al heeft ondervonden wat een enorm adrenalineshot deze kerels live in elkaar kunnen boksen, is het echter een uitgelezen kans. Het schijfje is te krijgen voor de prijs van een latte macchiato met stroopje in uw dichtstbijzijnde koffiebar en geeft een goede indicatie van wat er in het milieu van de NWODHJ te beleven valt.

En er is meer …

Zoals gezegd heb je hier te maken met een resem bijzonder actieve muzikanten, die voortdurend van hot naar her rijden, in allerhande projecten opduiken en tussendoor ook nog de tijd hebben om wat releases uit te brengen, in eigen beheer of bij verwante labels. Het is zelfs onbegonnen werk om de recentste lichting helemaal in één artikel verwerkt te krijgen. Vandaar krijgt u een paar afleveringen lang een overzicht. Te beginnen met de kersverse nieuwe plaat van Cactus Truck en een andere release met John Dikeman.

Cactus Truck - Are You FREE? (Becoq, 2015)

Intussen al de vierde plaat van het trio (terwijl voorganger Seizures Palace helemaal nog niet zo lang uit is), en die werd opgenomen tijdens het Are you FREE? festival in Dunajská Streda in Slowakije, waar de band zijn laatste concert in een reeks van zes speelde. En vanaf het begin van “Are” is het meteen met alle remmen los. Govaert kletst er stuiterend op los, Stadhouders laat de elektrische bas rollen en grommen en Dikeman werpt zich meteen op een combinatie van gierende overblowing en turboriedels die als kwikzilver uit de beker spretsen. Er wordt met de spieren gerold, breed brallend en met staccato gehamer, al klinkt Stadhouders bij momenten eerder vloeiend dan stotend en wordt het bijna (bijna!) funky als de parallelle paden elkaar even kruisen.

In “You”, een lillende lap van een goede twintig minuten, toont het trio iets meer geduld. Dikeman kan een paar minuten in z’n eentje soleren en doet dat redelijk ingehouden en soulvol, soms met zwalpende uitschieters, maar hier en daar ook met aanzetten tot motiefjes. Zodra Stadhouders opduikt met ingehouden wrijf- en rinkelgeluiden, krijgt die even het stokje in handen geduwd. Het is even een hoorspel vol kleine ontregelingen en ongebruikelijke technieken, waardoor het al net zo goed gaat klinken als een percussief spel. Natuurlijk weet je bij deze kerels dat het op een bepaald moment zal omslaan, maar de manier waarop dat gebeurt, is opvallend. Dikeman zet aan, en samen met Govaert en z’n donderende basdrum gaat snel de spanning omhoog, maar in plaats van meteen door te slaan in collectieve chaos, blijven de drie hangen op een platform van spanning dat de uitbarsting (net) onder controle houdt.

Het is een combinatie van gegier, gejammer, gebricoleer en gerommel dat met een tegendraadse beweging even ter plaatse trappelt en waarbij Stadhouders even lijkt aan te sluiten bij een dronefolktraditie, terwijl Dikeman dat transcendente in het vizier blijft houden. Even krijgt het een hypnotische coherentie, een etherische trance, waarmee het eigenlijk aansluit bij Dikemans spel bij Serries, al wordt de weg van de drone verlaten voor gewelddadig tumult. Afsluiter “FREE?”, een muzikaal messengevecht van een kwartminuut, bewijst dan weer dat de band niets van z’n explosiviteit ingeboet heeft.

John Dikeman - The Double Trio (Monofonus Press, 2014)

Een cassetterelease met een opname uit 2011 die Dikeman in het gezelschap laat horen van goed volk uit de Chicago-scene: drummers Frank Rosaly en Mike Reed, bassisten Joshua Abrams en Jason Roebke, en trombonist Jeb Bishop. Die laatste werd een regelmatige speelpartner, want stond in Nederland ook op het podium met Cactus Truck en was ook te horen op de opnames die ze na hun afmattende Amerikaanse tour van 2012 meebrachten. Dat Bishop een graag geziene gast is, viel een paar jaar geleden ook nog te horen op twee albums van het Rodrigo Amado Motion Trio, dat hij ook prima wist aan te vullen. Het levendige, krachtige spel van de trombonist zorgt er steevast voor dat je in een zone belandt waar avontuur en schwung elkaar vinden. Dat is nu niet anders.

En het moet gezegd: Dikeman liet zich duidelijk niet intimideren door die zwaargewichten, want zijn spel is zelfverzekerd en assertief. Aanvankelijk misschien iets minder extreem dan bij Cactus Truck, al is dat vermoedelijk ook te wijten aan de omgeving, die hier net iets sterker jazzgeoriënteerd is, want ook hier trekt hij op sommige momenten aardig van leer. Het is in de drukke passages niet zo duidelijk wat er allemaal gebeurt binnen die massieve ritmesectie, maar het voordeel daarvan is dat het soms wel een potente, roterende vaart geeft aan de muziek, waardoor de blazers meteen ertoe aangezet worden om uit te halen. Bij Bishop is dat speels en soms vettig schetterend en scheurend, nu en dan met demper, bij Dikeman is dat met volle kracht, al heeft hij in opener “Paling” zowaar de discipline om de finale rustig te laten uitdoven.

“Apparitions” gaat van start met een zacht spelende ritmesectie, die al snel vergezeld wordt door de blazers in een dubbele serenade en een tweede helft die verrassend traditioneel klinkt, duidelijk verwant aan de retrogetinte wereld van Mike Reed’s People, Places & Things. Afsluiter “Wrong Record” krijgt eerst een drone-achtige introductie, maar slaat dan over in een nieuwe rollende beweging, die goed halfweg stilvalt, om van daaruit via een nieuw trancemoment met zingende bassen op een epische finale af te stevenen. Het doet dan ook verhopen dat de release eventueel nog een tweede leven beschoren is in een ander formaat, want de 100 cassettes waren snel uitverkocht.

Cactus Truck stelt zijn album op zondag 5/4 voor in La Malterie in Rijsel (ook present, het Milesdavisquintet!). John Dikeman staat op 8/4 met Universal Indians & Joe McPhee in het S.M.A.K. (onder het mom 'Citadelic @ S.M.A.K.) , waar Seppe Gebruers solo het voorprogramma voor z'n rekening neemt. Cactus Truck, Dead Neanderthals en Donné et Desirée staan vrijdag 24 april in de cinéPalace (Kortrijk).

E-mailadres Afdrukken
 
The New Wave Of Dutch Heavy Jazz

Uit ons archief
Banner

TEST