Banner

Black Box Revelation

''Het zal de leeftijd wel zijn''

Matthieu Van Steenkiste - 31 oktober 2018

Drie jaar geleden is het dat Black Box Revelation 'Highway Cruiser' uitbracht, maar het voelt als een eeuwigheid. Bestond het duo wel nog? Natuurlijk. En nu Jan Paternoster en Dries Van Dijck opnieuw het daglicht opzoeken blijkt één en ander wel veranderd. 'Dit is een nieuwe band', klinkt het, en als bewijs is er de vijfde plaat 'Tattooed Smiles'.

enola: Heren, misschien moeten we eerst en vooral die titel maar eens verklaren?
Paternoster: (terwijl hij het vinylexemplaar van Tatooed Smiles dat hij net ontving uitpakt) "Het heeft allemaal te maken met de tekeningen op de hoes. Dat zijn natuurlijk geen echte tattoos, maar ze staan symbool voor wat ik met die titel bedoel. "Tattooed Smiles" is voor mij een poëtische benaming voor het soort onaantastbare herinneringen waar je toch aan wil vasthouden. Het idee kwam in me op toen mijn lief voor een paar dagen weg was en ik vaststelde dat ik nog een zuigvlek van onze laatste vrijpartij had. Misschien is het wat puberaal, maar het gaf me toch een fijn gevoel om nog iets van haar bij me te hebben. Zoiets is ook een tattooed smile, een ongrijpbare herinnering, zoals ook een relatie iets is waar je nooit echt grip op krijgt."
"Over zo'n dingen heb ik veel nagedacht bij het maken van deze plaat."
enola: Dat is de leeftijd, Jan. Je gaat nu eenmaal richting de dertig.
Paternoster:"Dat is zo. Tram drie voelen naderen maakte me bewuster van het leven en mijn relaties dan toen ik een prille twintiger was. Plots begon ik te beseffen dat je niet eeuwig kunt blijven aanmodderen, dat ik ergens richting moet vinden. Want uiteindelijk heb je maar één leven in dat lijf van je."
enola: Ik zou durven zeggen dat vijf platen voor je dertigste alvast aardig gewerkt is, toch?
Paternoster: (lacht) "En toch durf ik me de vraag stellen of ik in mijn leven al genoeg gedaan heb. Er spoken altijd zoveel ideeën in mijn hoofd dat ik er net zo goed heel veel nog niet heb uitgewerkt. Maar natuurlijk is het gevaarlijk om zo te denken, want zo verlies je uit het oog wat je wél al gedaan hebt. Dat moet ik leren. In elk geval: ik voel dat we nog veel meer kunnen doen dan er nu al is uitgekomen."
(abrupt) "En wat ook is: toen we ons debuut schreven, waren al onze vrienden nog aan het studeren. Nu zijn ze aan het werk, hebben ze gezinnen…"
enola: En jullie zijn de speelvogels gebleven?
Dries Van Dyck: "Dat zit zeker nog in ons, maar ook bij ons speelt het ouder en ernstiger worden. Om maar een voorbeeld te geven: we hebben deze keer heel hard onze tijd genomen om deze plaat af te werken, zodat ze helemaal werd wat het in ons hoofd moest zijn. Daarom zijn we ook in Brussel gebleven voor de opnames. Op die manier konden we 's avonds naar huis en zaten we geen zes weken zonder nieuws van familie of vrienden. Dat was fijn en het gaf ons ook de mogelijkheid om op gezette tijden afstand te nemen van wat we hadden gemaakt. Zo kregen we veel sneller een helder beeld van waar we stonden."
Paternoster: "De plaat voelde zo persoonlijk dat ik ze ook in onze dagelijkse leefwereld wilde opnemen. Door lang te werken, met alleen Peter Obbels als technicus en vertrouwenspersoon, konden we in dialoog gaan met wat we schreven, het van ver en van dicht bekijken, opnieuw inspelen… Dat vroeg tijd, maar door het zelf te doen hadden we die ook. Er tikte geen studioklok."

enola: Op welke manier is deze persoonlijker?
Van Dijck: "Vooraf zijn we met ons beiden alles gaan voorbereiden in een Ardeense chalet. We maakten er muziek, wandelden, kookten, en ondertussen praatten we. Het was ook net gedaan tussen Jan en zijn vorige vriendin, dus het kon al eens gebeuren dat we gewoon bleven doorbabbelen en er geen muziek aan te pas kwam. Eigenlijk was ik daar vooral de psycholoog (grijnst). Maar het is niet gek dat al die gesprekken over het leven op de plaat terechtkwamen. Er is veel gebeurd de afgelopen jaren. Toen ik het bericht kreeg dat mijn vriendin zwanger was, zaten we in opname: 'Ik word pa, jong, hoe zot is dat? Is het leven nu voorbij?' "
Paternoster: "Dat soort dingen zorgt ervoor dat je niet kunt ontkennen dat je ouder en volwassener aan het worden bent. Je moet dat omarmen, want het laatste wat ik wil, is doen alsof het leven is blijven stilstaan toen ik jong was. Niet dat ik het expliciet over de voortschrijdende tijd wilde hebben; daarvoor worden horloges gemaakt. En wij dragen geen horloges."
(denkt na) "Elke plaat leert je iets meer over jezelf en je werk. Ons debuut was vooral gebouwd op naïeve energie, wat heel mooi was, maar sindsdien proberen we toch iets meer onder het oppervlak te duiken. Ik vraag me nu veel meer af waarvoor ik sta en waarover ik wil zingen. Nu we aan onze vijfde plaat toe waren, heb ik ook met meer afstand teruggeblikt op de eerste vier en wat we daarop hebben gedaan. Zo werd het als vanzelf persoonlijker en dieper op de nieuwe nummers, al zal de leeftijd daar ook wel voor iets tussen zitten. Als je richting de dertig gaat, stel je jezelf al eens vragen over voorbije relatiebreuken, of je huidige relatie de ware voor altijd is – neen dus, met weer een breuk tot gevolg – over aanmodderen met meisjes, tot de grote nieuwe liefde vinden en reflecteren over het leven in de stad. Wij moeten niet elke dag naar ons werk, maar ik ben me daar wel vragen bij gaan stellen als ik anderen zie. Daar gaat 'Mama Call Me Please' over."

enola: 'Tattooed Smile' wordt in de perstekst ook expliciet als een Brusselse plaat verkocht. Hoe moet ik dat zien?
Paternoster: "Brussel is een kruispunt van culturen, waar elke dag nieuwe mensen uit verschillende culturen aankomen. Het zoekende dat dat met zich meebrengt en dat ook in Tattooed Smiles zit, zie je hier elke dag. Existentiële twijfels als 'Waar gaat het naartoe?', 'Waar ben ik mee bezig?' hangen hier voortdurend in de lucht, veel meer dan in Vlaanderen, waar veel mensen een gemakkelijk leven leiden. Die sfeer vind ik inspirerend, zelfs al stel ik me ook vaak vragen over Brussel: waarom het hier altijd zo vuil is bijvoorbeeld, of hoe het komt dat we al die luchtvervuiling slikken en tolereren dat er nog zoveel auto's in het centrum mogen rondrijden. Dat soort dingen zijn niet letterlijk op de plaat beland, maar houden me ook wel bezig. Ergens kruipen die bijna-antropologische beschouwingen wel in het gevoel van de plaat."
enola: En bij een Brusselse plaat hoort als vanzelf een verschijning van rapper Roméo Elvis?
Paternoster: "We kennen elkaar van op café. Hij bleek een enorme fan van ons debuut en zo kwam het ervan dat we samen iets gedaan hebben op zijn debuut Le Morale 2. Het was bijna een logisch gevolg dat het ook tot een nummer op onze plaat leidde. We waren die track, ("Laisser Partier", mvs) aan het schrijven en voelden dat erop gerapt moest worden. Tja, dan hadden we met Roméo de ideale vriend daarvoor, natuurlijk."

enola: De samenwerking met Seasick Steve zat er dan weer al even aan te komen, niet?
Van Dijck: "We hebben nog als voorprogramma met hem getourd en speelden toen elke avond een nummer met hem. Het klikte dus en toen Jans tekst voor "Built To Last" bestond uit een gesprek tussen een jonger en een ouder iemand, wees het zichzelf uit dat hij die laatste rol op zich kon nemen. We wisten dat hij voor een samenwerking zou openstaan als het praktisch haalbaar was en hij er zin in had."
Paternoster: "De muziek is in Brussel opgenomen, daarna ben ik naar zijn studio in Cornwall getrokken om er met hem de zangpartijen op te nemen. Ik aan de knoppen als hij zong, hij aan de knoppen als ik zong. Toffe ervaring."
enola: Waar kwam dat nummer vandaan eigenlijk?
Paternoster: "Mijn grootouders zijn gestorven tijdens het maken van de plaat en dat had ik voelen aankomen. Ik ben dat nummer beginnen schrijven toen ik mijn grootvader effectief een aantal vragen wilde stellen, maar ik heb toch net te lang gewacht; hij was er al niet meer. Ik heb mijn vragen dan maar naar dat nummer met Steve vertaald."
enola: Een ex van je vertelde ooit in een interview hoe bang jij was voor de dood, hoe zwaar je het besef dat je grootouders ooit zouden sterven vond. Wat betekende het toen het zover was?
Paternoster: "Het heeft me vooral doen inzien dat je ervoor moet gaan. Je moet je vrij voelen en je leven zo leiden dat je op het einde fier kunt zijn. Als ik terugdenk aan wat voor trotse man mijn grootvader was… zo moet het zijn, dat je terugblikt, en geen schaamte moet voelen. Dat is een geslaagd leven."
enola Heeft zijn heengaan je dan minder bang voor de dood gemaakt?
Paternoster: "Ja en neen. Ik dacht dat een mens minder bang zou worden naarmate hij ouder wordt, maar ik heb gezien hoe mijn opa zenuwachtig was voor het einde. Het betert dus niet, je kunt alleen rust vinden in de wetenschap dat het goed is wat je hebt gedaan. Tja, de dood maakt deel uit van het leven, je kunt er niet buiten. En eeuwig leven lijkt me ook maar saai."

enola: De plaat is er nu, het is tijd om opnieuw de wereld in te trekken. Ligt dat nog voor de hand, nu er alvast aan één kant kinderen zijn?
Van Dijck: "Ik ben daar van in het begin duidelijk over geweest: dit is wat ik doe. Gelukkig staat mijn vriendin daar ook achter."
Paternoster: "We hebben ondertussen ervaring genoeg met touren en zijn in het verleden genoeg tegen de lamp gelopen wat dat betreft om daar niet uit te hebben geleerd. We proberen het nu te doen zonder bruggen achter ons op te blazen. Want het kan: een gezinsleven hebben en regelmatig toeren. Je moet gewoon beseffen wat het belangrijkste is. We zijn trouwens lang weggeweest nu, wat betreft het buitenland, dus het zal eerst en vooral zaak zijn om de mensen opnieuw wakker te maken: we bestaan nog. Doordat we vooraf veel in de Verenigde Staten hebben gespeeld, hebben we Europa overigens vaak te lang links laten liggen. Ook daar moeten we nu proberen iets aan te doen, te beginnen met een maand Frankrijk dit najaar."
enola: En die grote Amerikaanse droom?
Paternoster: "Dat gaan we nu toch anders doen dan in 2012, toen ons Amerikaans management ons voorhield dat je het land alleen Johnny Cashgewijs -- van binnenuit -- kon veroveren. Zo'n aanpak vereist te veel dat je andere dingen loslaat, ook in je persoonlijk leven. Die ervaring hebben we gehad. We geven het niet op, maar als we het nu nog proberen, dan specifieker door bijvoorbeeld op New York, Chicago en L.A. te mikken. Daar zaten wel wat fans."
(schatert het uit) … En zo eindigen we voor we het weten ongetwijfeld weer overal."

enola: En er is dus ook de grote verandering dat jullie vanaf nu met drie op het podium staan?
Van Dijck: "Dat moest gewoon om deze plaat te brengen, dus we hebben het geprobeerd. Het viel onmiddellijk mee. Het klikte ook meteen op persoonlijk vlak met Jasper Morel, dus het was geen zware beslissing. Hij maakt het beter, hij maakt het af, dus geen probleem."
Paternoster: "We hebben ons bij het opnemen niet laten leiden door beperkingen qua arrangementen en het werd al snel duidelijk dat een derde man nodig was op gitaar, melotron en toetsen. We hebben daar niet lang over moeten nadenken, want uiteindelijk was het feit dat we een duo waren ook nooit iets conceptueels. Het is zo gegroeid omdat we met elkaar wilden spelen en geen derde man vonden. Nu is dat wel zo en dat is goed."
"Het voelt bij repetities sowieso alsof we muzikaal in een heel andere wereld zijn beland. Alsof we eindelijk ontpopt zijn tot vlinder en een nieuwe band zijn geworden." (lachje)

enola: Tot slot: welke 'Tattooed Smile' houden jullie over aan de afgelopen twaalf jaar Black Box Revelation?
Paternoster: "Spelen bij David Letterman. Veel legendarischer zijn televisieprogramma's niet."
Van Dijck: "Toen ik jonger was, keek ik regelmatig naar YouTubefilmpjes van Nirvana's Unplugged-sessie. Die extra gasten die op een paar nummers meespeelden en The Meat Puppets bleken te zijn, daar hebben wij later in de Verenigde Staten mee getourd. Dàt. Daar was ik héél trots op."

Black Box Revelation staat op 14 en 15 maart 2019 in de AB.

E-mailadres Afdrukken