Banner

OORSTOF: Peter Brötzmann vs. Paal Nilssen-Love

26 augustus 2015, Zuiderpershuis

Guy Peters - foto's: Geert Vandepoele - 28 augustus 2015

… en zo werd het nieuwe concertseizoen (eindelijk!) definitief op gang gemept, gegonsd en gejammerd door het duo Brötzmann en Nilssen-Love. Op de affiche aangekondigd als een wedstrijd met twee partijen tegenover elkaar, maar in werkelijkheid natuurlijk een muzikale conversatie tussen twee oude bekenden die speciaal beloofde te worden.

Eerder deze week waren de Noor en zijn 33 jaar oudere collega uit Wüppertal immers al afgezakt naar de ruimte die een paar maanden geleden zo’n indruk maakte op de drummer, dat hij die plaats uitkoos voor een driedaagse met de veteraan. Zoals Nilssen-Love aan het einde van het concert aangaf (want Brötzmann zei naar goede gewoonte geen woord) speelden de twee al talloze concerten, waarvan er ook heel wat op cd en/of vinyl belandden, maar trekken ze zelden de studio in. In Antwerpen creëerden ze een studio-omgeving en gingen ze ook in de weer met heel wat materiaal dat wegens logistieke beperkingen zelden de woonst verlaat. Voor de drummer betekende het een uitbreiding met allerhande spullen, maar vooral een paar gongs, die naast hem opgesteld stonden. Voor Brötzmann een resem minder bekende instrumenten.

Hij blijft natuurlijk voor altijd vereenzelvigd worden met die tenorsax (en ook nu zou duidelijk worden waarom), maar in de discografie kom je eigenlijk zowat de hele saxfamilie tegen, of klarinetten en de frequent gebruikte tarogato. Maar zes verschillende instrumenten op een avond? Dat was vermoedelijk een eerste keer (spreek ons gerust tegen als het niet op kan tegen dat huiskamerconcert in 1972), en dus ook iets om naar uit te kijken. Zoals verwacht leverde het een concert op dat heel anders klonk. Minder frontaal en gebald, maar explorerend in minder bekende zones en met een soms verrassend lyrische insteek.

Een opvallend verschil was ook dat het concert voor een keertje niet van start ging met een waffel op je neus. De intussen 74-jarige Teutoon gespte een bassax rond z’n nek en begon aan een verkenning van het ronde, lagere register. Nilssen-Love speelde daar aanvankelijk eerder ingetogen op in, maar begon het intensiteits- en volumepeil al snel omhoog te duwen. Aanvankelijk niet zo’n verstandige beslissing, of zo leek het, want de nuances in Brötzmanns spel werden minder goed hoorbaar. Na een wending waarvoor de drummer zich meer ging toeleggen op toms en gongs, vonden de twee een evenwichtiger balans.

Een stuk op een zilveren klarinet liet meteen een ander geluid horen: wat frivoler en traditioneler (even leek het zelfs referenties naar Bechet te bevatten), met lichtvoetig geborstel, maar ook met wat gierende uitschieters in een hoger register. Hét sleutelmoment van het concert volgde echter toen Brötzmann die haast bronskleurige tenorsax aan z’n lippen zetten en liet horen waar die reputatie van geweldenaar vandaan komt. Hij heeft misschien niet meer die gestuikte carrure en bulldogkop van weleer, maar in zijn handen is die tenorsax nog altijd een natuurkracht. Terwijl je die kop zag schudden en rood aanlopen, kon je niet anders dan bedenken dat instrument en man voor elkaar gemaakt waren.

Het joeg het energiepeil van het concert aardig de lucht in, en hoewel het daarna zelden nog met zo’n verbetenheid terugkwam, bleef het concert daarna wel op hoog niveau. En dan was het meteen ook aan de minder bekende klanken. Het was bovendien het minst bekende instrument – een contra-altklarinet, als we het goed hebben – dat twee keer na elkaar gebruikt werd. Eerst ging het er in combinatie met gongs laag brommend aan toe. Kaal, sober, bijna elegisch, met aan het einde toch ook uitschieters in een hoger register, waarbij meteen beelden van ontredderde dieren in een doodsstrijd door je gedachten schoten. Een tweede stuk koos van meet af aan voor een hoger register, maar belandde uiteindelijke in een knappe, hypnotiserende puls, waarbij Nilssen-Love gebruik maakte van een minitamboerijntje. Nog altijd met die verbeten 'vandaag klop ik alles kapot'-trek om de bek, maar toch meer...ja, ingetogen.

Met de tarogato, die er uitziet als een houten sopraansax, kwam misschien wel het meest excentrieke geluid van de avond. De sound ervan is eigenlijk lelijk: beperkt, benepen en zeurderig, maar het leverde wel enkele van de mooiste momenten op, met aanvankelijk een hortende start/stop-aanpak, die ingeruild werd voor een ritmische insteek, met een glansrol voor de drummer, die het samenspel even naar meer rechttoe-rechtaan terrein zoog, met spel dat herinnerde aan zijn duo met Ken Vandermark. Een sterk staaltje gerafelde jammerblues. Het slot op basklarinet, met een solo aanloop van Brötzmann, viel vooral op door een meditatieve passage, die ei zo na op minimaal/tribaal terrein belandde.

Na een kleine vijf kwartier werd nog even uitgepakt met een compact staaltje power impro, dat eindigde met het smeulende vuur van een spiritual en toch nog even de boel in de fik stak. Heftig scheurend en rammelend, maar het kon niet voorkomen dat je vooral zal terugdenken aan die andere gedaante van Brötzmann. Meer ingetogen en met weinig vertrouwde instrumenten. Het had daardoor ook wel iets van een demonstratie, waardoor het meer aanvoelde als een reeks hoofdstukken dan één lang verhaal (en vermoedelijk niet de kopstoot was die sommigen verwachtten), maar het was ook een meer genuanceerde, en soms zelfs ronduit mooie set, van kleppers die je nog maar zelden in die zachtaardige stemming te zien krijgt.

Op vrijdag 18 september staat Nilssen-Love opnieuw in ’t land. Dan speelt hij met Lean Left (een kwartet met rietblazer Ken Vandermark en het duo Andy Moor/Terrie Ex, de gitaristentandem van The Ex, in de Magasin 4 (Brussel). De Sound In Motion-karavaan zet zich maandag verder in Het Bos, met een concert van Cuz, met daarin basgod Mike Watt (Minutemen, fIREHOSE, Stooges), Sam Dook (The Go! Team) en E-da (ex-Boredoms).

E-mailadres Afdrukken
 
OORSTOF: Peter Brötzmann vs. Paal Nilssen-Love

Uit ons archief
Banner

TEST