Kraterfront: Godspeed You! Black Emperor

10 juni 2017, Heuvelland

Matthieu Van Steenkise - foto's: Provincie West-Vlaanderen - 11 juni 2017

Drie jaar al herdenkt men in West-Vlaanderen de Eerste Wereldoorlog, en dat gebeurt meticuleus, veldslag na veldslag. Met een knap en ingetogen lichtspel werd zaterdagnacht naar de Mijnenslag rond Ieper teruggekeerd, een sterk optreden van het Canadese Godspeed You! Black Emperor maakte dat een meer dan memorabel moment.

Wanneer Godspeed You! Black Emperor de eerste noten inzet, gebeurt het. Van achter de heuvelrug in de verte klimt langzaam een oranje maan op, zo perfect dat je even denkt dat ze deel uitmaakt van het beloofde klank-en-lichtspel. Dat is het niet. Dit is echt. Dezelfde maan die er ook honderd jaar geleden bij was, komt nu de zoeklichten vergezellen die aan elke mijnkrater staan opgesteld. Zijn schijnsel weerkaatst tegen het nachtelijk wolkendek, en verlicht het uitgestrekte landschap.

Zo was het ook, die nacht van zeven juni 1917 dat het artillerievuur plots stilviel, en negentien mijnen onder de Duitse linies ontploften. Twee weken later telden de kampende troepen 42 000 doden. Het zou de geallieerden enkele kilometers terreinwinst opleveren, tot de tegenstander nog geen jaar later terug sloeg. Een oorlog hangt aan elkaar van de zinloosheid, zeker als het vechten op de vierkante millimeter is.

Zoals met alle belangrijke stadia van de Eerste Wereldoorlog, trok de provincie West-Vlaanderen ook voor de herdenking van die Mijnenslag alle registers open. Het Canadese postrockcollectief Godspeed You! Black Emperor werd aangezocht om een gepaste soundtrack te schrijven, terwijl elf lichtbakens van uit de verte het vier kilometer lange front en de bijbehorende kraters uitlichten. Het resultaat is een spektakel dat met juist aanvoelen het spektakel net mijdt. Slechts zelden eist het lichtspel op de wolken echt de aandacht op, want dat hoeft ook niet. De lichtpunten op de omringende heuvelrug -- Messines Ridge voor de Britten -- maken duidelijk hoe de Duitsers het landschap domineerden, en meer is niet nodig. De nachtelijke Westhoek is in al zijn breedbeeld imposant genoeg om te laten voelen hoe indrukwekkend dit vanuit een loopgraaf moet zijn geweest.

Ook op het podium schijnt nauwelijks licht, zoals we dat van Godspeed You! Black Emperor gewoon zijn. De flakkering van 2 100 kaarsen, opgesteld voor het podium, moet volstaan. Er valt op het podium ook niets te zien, of het zouden de projecties moeten zijn die de band meebracht. Ze zijn niet belangrijk; die frontlinie, dat landschap, daar draait het om.

Een klein uur nieuwe muziek laat de groep horen. Niets dat we nog niet kenden, het zijn vertrouwde lamento's voor een gebroken samenleving zoals de groep die al jaren brengt. Er valt in 1917 veel te vinden om over te treuren, en de muzikanten doen dat met verve. Een eerste stuk klinkt erg melodieus, later zullen drums ratelen als geweersalvo's terwijl het muzikale geweld door melancholie wordt overwoekerd. De zoeklichten op de Messines Ridge doen plots denken aan de vuurmonden die ooit geallieerde granaten met gelijke munt beantwoordden. En plots is er die viool die een wondermooie klaagzang over deze dodenmars legt. Meer dan anders baadt de muziek van het gezelschap in droefheid, wordt het naar climaxen bouwend geweld geschuwd.

De blazers die als nieuw element her en der in het groepsgeluid geïntegreerd worden, houden zich dus in, en dat is goed. Bij het verhaal van de Mijnenslag hoort geen triomfantelijk geschetter, dit was sowieso niet de oorlog van de infanterie. Het gesmoorde getoeter past echter wel bij deze rouwmuziek, en kan misschien een idee voor toekomstige platen zijn. Na 23 jaar mag het palet van de groep al eens verbreed worden.

In een laatste ronde trekt Godspeed You! Black Emperor dan toch volop de postrockkaart, met oud en stevig werk. Eerst "Moya" dat volop op uitbarsten inzet, daarna "Blaise Bailey Finngan III" waarvan de finale klinkt als het gloren van de dageraad na een lange nacht. De slag is voorbij, we zijn enkele kilometers gevorderd, en wie weet komt alles nu goed -- of dat hopen we toch, tegen het beter weten van toen in.

Gone West -- de noemer waaronder de herdenkingen van de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen plaatsvinden -- mag dus opnieuw een pluim op zijn hoed steken. De manier waarop de organisatie relevante acts op hun best weet te presenteren, zoals in 2014 nog met dat memorabele openingsconcert van Einstürzende Neubauten, maakt van dit project meer dan zomaar een verplichte terugblik. Dit is hoe je zinloze gruwel een waardig eresaluut geeft.

E-mailadres Afdrukken